Ογκολογία

Ένας διαδικτυακός τόπος για την ογκολογία

Χημειοθεραπεία και γεύση

Τι είναι οι γεύσεις;


Υπάρχουν συνολικά 4 κύριες γεύση: το γλυκό, το ξινό, το πικρό και το αλμυρό. Η αίσθηση της γεύσης εντοπίζεται στη γλώσσα. Εκεί, υπάρχουν ειδικοί «αισθητήρες» οι οποίοι ενεργοποιούνται καθώς μασάμε την τροφή μας και αυτή αναμειγνύεται με το σάλιο. Οι αισθητήρες της γλώσσας στέλνουν, στη συνέχεια, μηνύματα προς τον εγκέφαλο σχετικά με το τι γεύση έχει το φαγητό που τρώμε. Ο εγκέφαλος επεξεργάζεται αυτές τις πληροφορίες και αναγνωρίζει τις διαφορετικές γεύσεις.

Ποια είναι τα αίτια αλλαγής της γεύσης;


Οι αλλαγές στη γεύση είναι συχνές κατά τη διάρκεια της χημειοθεραπείας. Μερικοί ασθενείς περιγράφουν «μεταλλική» ή «χημική» γεύση. Ο ακριβής λόγος που συμβαίνει αυτό, δεν είναι απόλυτα γνωστός, αν και -εύλογα- θεωρείται πως προέρχεται από καταστροφή των αισθητήριων κυττάρων της γεύσης που βρίσκονται μέσα στη στοματική κοιλότητα και τα οποία είναι ιδιαίτερα ευαίσθητα στη χημειοθεραπεία. Η αλλαγή στη γεύση μπορεί να οδηγήσει σε απώθηση λήψης τροφής, απώλεια της όρεξης και κατά συνέπεια απώλεια βάρους, γι’ αυτό και πρέπει να ενημερώσετε το γιατρό σας αν παρουσιάζετε τέτοια συμπτώματα. Χημειοθεραπευτικά φάρμακα που συχνά προκαλούν αλλαγές στη γεύση είναι η σισπλατίνη, η κυκλοφωσφαμίδη, η δοξορουβικίνη, η 5-φθοριο-ουρακίλη, η πακλιταξέλη και η βινκριστίνη. Οι αλλαγές στη γεύση που προκαλούνται από τη χημειοθεραπεία συνήθως σταματάνε 3 έως 4 εβδομάδες μετά το τέλος της θεραπείας.

Εκτός όμως από τη χημειοθεραπεία και η ακτινοθεραπεία στην περιοχή της κεφαλής-τραχήλου μπορεί να προκαλέσει βλάβη στους υποδοχείς της γεύσης και στους σιελογόνους αδένες ή ακόμα και στην αίσθηση της όσφρησης (αναλόγως σε ποια περιοχή ακτινοβολείται κάποιος/α). Επειδή η όσφρηση είναι στενά συνδεδεμένη με τη γεύση, αλλαγές στη μία μπορεί να επηρεάσουν και την άλλη. Η βελτίωση της γεύσης μετά από ακτινοθεραπεία επέρχεται συνήθως 3 εβδομάδες έως 2 μήνες μετά το πέρας της θεραπείας, ενώ η βελτίωση μπορεί να συνεχίζεται μέχρι και ένα έτος.

Άλλοι παράγοντες που μπορούν να συμμετέχουν στις αλλαγές της γεύσης είναι οι χειρουργικές επεμβάσεις στην περιοχή του στόματος, ο τραυματισμός των νεύρων, η χρήση αντιβιοτικών, κλπ.

Τι μπορώ να κάνω για να βελτιώσω την αίσθηση της γεύσης μου;


Στην πραγματικότητα δεν υπάρχει κάποια ειδική θεραπευτική αγωγή για την αντιμετώπιση της δυσγευσίας από τη χημειοθεραπεία (τουλάχιστον κατά το χρόνο γραφής του άρθρου). Ωστόσο, υπάρχουν μερικές πρακτικές-εμπειρικές συμβουλές που ίσως σας βοηθήσουν να βελτιώσετε την αίσθηση της γεύσης σας.

1. Επιλέξτε τρόφιμα που είναι αρεστά σε εσάς ως προς τη γεύση, την όσφρηση αλλά και την όψη. Ωστόσο, αν έχετε τη δυνατότητα, ζητήστε από κάποιο άτομο του περιβάλλοντός σας να προετοιμάσει το φαγητό, για να μην εκτεθείτε στις έντονες οσμές της κουζίνας.
2. Τρώτε μικρά και συχνά γεύματα, αντί για μεγάλα και λίγα. Είναι σημαντικό να μην χάνετε σωματικό βάρος κατά τη διάρκεια των θεραπειών σας.
3. Αν το φαγητό σας δίνει την εντύπωση της μεταλλικής γεύσης, χρησιμοποιήστε πλαστικά σκεύη και μαχαιροπήρουνα.
4. Δοκιμάστε σταγόνες από λεμόνι (χωρίς ζάχαρη), μαστίχες ή μέντα.
5. Τρώτε φρέσκα φρούτα και λαχανικά αντί για συσκευασμένα.
6. Κάντε στοματικές πλύσεις με μαγειρική σόδα και αλάτι προτού ξεκινήσετε το γεύμα σας. Ξεπλένετε καλά με νερό.
7. Διατηρείτε τη στοματική σας υγιεινή και πλένετε τα δόντια σας. Είναι δυνατό η κακή στοματική υγιεινή επιδεινώνει την δυσγευσία.
8. Αφήνετε το φαγητό σας να κρυώσει ή να έρθει σε θερμοκρασία δωματίου. Αυτό μπορεί να μειώσει τις έντονες γεύσεις και οσμές, κάνοντάς τες πιο εύκολα ανεκτές.
10. Αν το κόκκινο κρέας έχει περίεργη γεύση, δοκιμάστε άλλες τροφές πλούσιες σε πρωτεΐνες όπως κοτόπουλο, ψάρι, αυγά ή τυρί.
11. Αναμειγνύετε φρέσκα φρούτα με παγωτό ή γιαούρτι.

«Πειραματιστείτε» με τα γεύματα σας και ανοίξτε το μυαλό σας στην ποικιλία. Αν το φαγητό έχει πικρή γεύση, προσθέστε κάποια γλυκαντική ουσία. Αν το φαγητό έχει γλυκιά γεύση, προσθέστε σταγόνες λεμονιού ή κάτι αντίστοιχο.

Σε κάθε περίπτωση συμβουλευτείτε το θεράποντα ιατρό σας.

Ενδεικτική βιβλιογραφία


1. http://www.cancer.org/
2. Rehwaldt, M. et al. Self-care strategies to cope with taste changes after chemotherapy. Oncol. Nurs. Forum 36, E47–56 (2009).
3. IJpma, I., Renken, R. J., Horst, G. J. Ter & Reyners, A. K. L. Metallic taste in cancer patients treated with chemotherapy. Cancer Treat. Rev. 41, 179–186 (2015).
4. Hong, J. H. et al. Taste and odor abnormalities in cancer patients. J. Support. Oncol. 7, 58–65 (2009).

Share