Ογκολογία

Ένας διαδικτυακός τόπος για την ογκολογία

Τρισδιάστατη σύμμορφη ακτινοθεραπεία

Γενικά


Η τρισδιάστατη σύμμορφη ακτινοθεραπεία (3D conformal radiotherapy, 3DCRT) είναι μία τεχνική που επιτρέπει τη χρήση δεσμών ακτινοβολίας με κατάλληλα διαμορφωμένο σχήμα, ώστε αυτό να ταιριάζει στο σχήμα του όγκου, όπως το κλειδί με την κλειδαρότρυπα.

Αποτελεί εξέλιξη της δισδιάστατης ακτινοθεραπείας, όπου τότε τα πεδία μπορούσαν να είναι μόνο παραλληλόγραμμα. Δηλαδή, αν για παράδειγμα ο όγκος (μια διατομή του) είχε κυκλικό σχήμα, το πεδίο θα ήταν ένα παραλληλόγραμμο που θα περιέκλειε τον κύκλο. Όπως γίνεται αντιληπτό, με την παλιά αυτή τεχνική, εκ των πραγμάτων ακτινοβολούνταν και μεγάλες περιοχές φυσιολογικών ιστών.

Δισδιάστατη ακτινοθεραπεία.
Δισδιάστατη ακτινοθεραπεία. Το πεδίο είναι παραλληλόγραμμο με αποτέλεσμα να ακτινοβολούνται φυσιολικοί ιστοί.

Πώς γίνεται η διαμόρφωση του σχήματος;


Αυτή τη λειτουργία την επιτελεί ένα τμήμα του γραμμικού επιταχυντή που ονομάζεται κατευθυντήρας (collimator). Στην παρακάτω εικόνα φαίνεται ένας πολύφυλλος κατευθυντήρας (multi leaf collimator). Τα μεταλλικά φύλλα, τα οποία μπορούν να μετακινούνται, εμποδίζουν σε κάποιες περιοχές τη διέλευση της ακτινοβολίας ενώ σε άλλες της επιτρέπουν, διαμορφώνοντας έτσι το σχήμα της δέσμης.

Πολύφυλλος κατευθυντήρας (multi leaf collimator).
Πολύφυλλος κατευθυντήρας (multi leaf collimator). Πηγή: newsroom.varian.com

Στο παρακάτω video μπορείτε να δείτε την κίνηση των φύλλων ενός τέτοιου κατευθυντήρα.

Γιατί η τεχνική αυτή ονομάζεται και τρισδιάστατη εκτός από σύμμορφη;


Ονομάζεται τρισδιάστατη γιατί κατά τη διάρκεια του σχεδιασμού του θεραπευτικού πλάνου, κατασκευάζεται μια τρισδιάστατη αναπαράσταση του όγκου καθώς επίσης και των γειτονικών φυσιολογικών οργάνων του ασθενούς.

Ο σχεδιασμός αυτός γίνεται από τον ακτινοθεραπευτή ογκολόγο σε κάθε μία «φέτα» (τομή) της αξονικής τομογραφίας στην οποία έχει προηγουμένως υποβληθεί ο ασθενής. Στη συνέχεια το ειδικό λογισμικό ανασυνθέτει τις διάφορες τομές και απεικονίζεται μια τρισδιάστατη αναπαράσταση του όγκου.

Η τρισδιάσταστη σύμμορφη ακτινοθεραπεία άρχισε να εφαρμόζεται στην δεκαετία του 1990 και συνεχίζει ακόμη και σήμερα. Έκτοτε έχουν μεσολαβήσει σημαντικές εξελίξεις και η λογική της συνέχεια είναι η ακτινοθεραπεία διαμορφούμενης έντασης (Intensity Modulated Radiotherapy, IMRT).

Share