Ογκολογία

Ένας διαδικτυακός τόπος για την ογκολογία

Λεξιλόγιο όρων

Αδενοκαρκίνωμα: ένας ιστολογικός τύπος καρκινώματος που ξεκινά από τα αδενικά (εκκριτικά) κύτταρα. Τα αδενικά κύτταρα βρίσκονται σε διάφορα όργανα και παράγουν συγκεκριμένες ουσίες, όπως βλέννη, πεπτικά ένζυμα, κλπ. Οι περισσότεροι όγκοι του μαστού, του παγκρέατος, του προστάτη και του παχέος εντέρου είναι αδενοκαρκινώματα.

Αναστόμωση: η χειρουργική επέμβαση όπου γίνετα επανένωση δύο υγιών τμημάτων μιας σωληνοειδούς δομής (π.χ. αυλού του παχέος εντέρου), αφού έχει αφαιρεθεί το ενδιάμεσο πάσχον τμήμα.

Ανοσοθεραπεία: η ενίσχυση του ανοσοποιητικού συστήματος για την καταπολέμηση του καρκίνου. Αυτή γίνεται με διάφορους τρόπους, π.χ. με την έγχυση BCG (η ουσία που περιέχει το εμβόλιο κατά της φυματίωσης) στην ουροδόχο κύστη σε επιφανειακούς όγκους της κύστεως, η ιντερφερόνη καθώς επίσης και διάφορα μονοκλωνικά αντισώματα, όπως το ipilimumab, nivolumab, pembrolizumab, κλπ.

Αντιαγγειογενετικός παράγοντας: μια ουσία που εμποδίζει το σχηματισμό νέων αγγείων. Στην ογκολογία οι αντι-αγγειογενετικοί παράγοντες χρησιμοποιούνται για να εμποδίσουν τον σχηματισμό νέων αγγείων που χρειάζονται οι όγκοι για να τρέφονται και να μεγαλώνουν. Ονομάζονται επίσης αναστολείς της αγγειογένεσης. Τέτοια φάρμακα είναι για παράδειγμα το bevacizumab (εμπορική ονομασία Avastin).

Άτυπη Υπερπλασία των πόρων: Μια καλοήθης πάθηση του μαστού, δηλαδή όχι καρκίνος. Η ADH αυξάνει τον κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου του μαστού.

Δείκτης Ki67 ή Ki-67: δείκτης κυτταρικού πολλαπλασιασμού. Δηλώνει το ποσοστό των καρκινικών κυττάρων που βρίσκεται σε φάση πολλαπλασιασμού, δηλαδή διαιρείται. Όγκοι με υψηλό δείκτη κυτταρικού πολλαπλασιασμού, π.χ. 90%, συνοδεύονται κατά κανόνα από επιθετική βιολογική συμπεριφορά. Αντιθέτως, όγκοι με χαμηλό δείκτη κυτταρικού πολλαπλασιασμού, π.χ. 2%, κατά κανόνα παρουσιάζουν βραδεία εξέλιξη.

Εμπύρετος ουδετεροπενία: ο συνδυασμός πυρετού και χαμηλού αριθμού ουδετερόφιλων. Τα ουδετερόφιλα είναι ένας τύπος λευκών αιμοσφαιρίων που έχουν να κάνουν με την άμυνα του οργανισμού απέναντι σε μικρόβια. Η εμπύρετος ουδετεροπενία θεωρείται επείγουσα κατάσταση, καθώς μπορεί να οδηγήσει σύντομα σε σήψη. Η θεραπεία είναι προφυλακτική χορήγηση αντιβιοτικών και χρήση ειδικών ουσιών που αυξάνουν τα λευκά (αυξητικός παράγων λευκών αιμοσφαιρίων, GCSF).

Ενεργός παρακολούθηση (active surveillance): ένα πλάνο θεραπείας που περιλαμβάνει τη στενή παρακολούθηση της υγείας ενός ατόμου, χωρίς ωστόσο να γίνεται κάποια θεραπευτική παρέμβαση (χειρουργείο, ακτινοθεραπεία, χημειοθεραπεία, κλπ) εκτός κι αν οι εξετάσεις δείξουν πως η καταστάση γίνεται χειρότερη με το χρόνο. Η ενεργός παρακολούθηση μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την αποφυγή ή καθυστέρηση διαφόρων αντινεοπλασματικών θεραπειών, οι οποίες μπορούν να προκαλέσουν παρενέργειες. Κατά τη διάρκεια της ενεργούς παρακολούθησης ο ασθενής υποβάλλεται ανά τακτά διαστήματα σε εξετάσεις, π.χ. σε μέτρηση του PSA και βιοψία του προστάτη αδένα.

Λευκοπενία: η μείωση του αριθμού των λευκών αιμοσφαιρίων. Τα λευκά αιμοσφαίρια είναι κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος για την καταπολέμηση των λοιμώξεων. Είναι δηλαδή ο «στρατός» του ανοσοποιητικού που το φυλάει από εισβολείς. Η λευκοπενία συχνά προκαλείται από τη χημειοθεραπεία ή/και την ακτινοθεραπεία. Τα λευκά αιμοσφαίρια χωρίζονται σε διάφορες υποκατηγορίες κυττάρων, π.χ. τα ουδετερόφιλα, τα λεμφοκύτταρα, τα ηωσινόφιλα, κλπ. Εκτός από τον αριθμό των λευκών αιμοσφαιρίων συνολικά, έχει μεγάλη σημασία και ο αριθμός των επιμέρους υποκατηγοριών και συγκεκριμένα των ουδετερόφιλων.

Μηνιγγίωμα: ένας τις περισσότερες φορές καλοήθης όγκος των μηνίγγων, δηλαδή της «μεμβράνης» που καλύπτει τον εγκέφαλο.

Μονοκλωνικό αντίσωμα: είναι μία πρωτεΐνη που παρασκευάζεται στο εργαστήριο, δηλαδή με τεχνητά μέσα. Το συγκεκριμένο «συνθετικό» αντίσωμα μπορεί να συνδέεεται σε συγκεκριμένη ουσία του σώματος, συμπεριλαμβανομένων ουσιών που βρίσκονται στα καρκινικά κύτταρα. Μερικές φορές τα μονοκλωνικά αυτά αντισώματα μεταφέρουν φάρμακα ή ραδιενεργές ουσίες και στοχεύουν έτσι απευθείας τα καρκινικά κύτταρα.

Οισοφάγος Barret: Έτσι ονομάζεται εκείνη κατάσταση κατά την οποία τα φυσιολογικά κύτταρα του κατώτερου τμήματος του οισοφάγου αλλάζουν μορφολογία ή αντικαθίστανται από μη-φυσιολογικά κύτταρα. Ο οισοφάγος Barret είναι μία προ-καρκινική κατάσταση και μπορεί να προκληθεί από το χρόνιο ερεθισμού του οισοφάγου λόγω παλινδρόμησης γαστρικού υγρού.

Παρανεοπλασματικό σύνδρομο: μία παθολογική κατάσταση που προκαλείται εμμέσως από ουσίες που παράγει κάποιος όγκος και όχι από την επέκταση του ίδιου του όγκου. Για παράδειγμα ένας ασθενής με ινσουλίνωμα, δηλαδή έναν όγκο του παγκρέατος που παράγει ινσουλίνη, μπορεί να παρουσιάσει υπογλυκαιμία. Ένα άλλο παράδειγμα, ασθενής με καρκίνο του πνεύμονα μπορεί να αναπτύξει υπονατριαιμία λόγω απρόσφορης έκκρισης της αντιδιουρητικής ορμονής.

Χωροκατακτητική εξεργασία: κάθε τι που καταλαμβάνει χώρο, δηλαδή κάτι τι που «πιάνει χώρο». Μια χωροκατακτητική εξεργασία δεν συνεπάγεται υποχρωτικά κακοήθη όγκο. Για παράδειγμα ένα απόστημα εγκεφάλου μπορεί να περιγραφεί ως μια χωροκατακτητική εξεργασία. Επίσης ένας καλοήθης όγκος, επίσης μπορεί να ονομαστεί έτσι.

 

Share